Abstrakt
Maqolada 1905–1917 yillarda Turkistonning yirik shaharlarida nashr etilgan 14 ta jadid gazeta va jurnalining to‘liq raqamli korpusi (taxminan 2,8 mln so‘z) tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar
jadidchilikTurkiston matbuotima’naviy yangilanishkorpus tilshunosligiBehbudiy
Jadidchilik harakati XIX asrning oxiri va XX asrning boshlarida Turkistonda kechgan eng yirik ma’rifiy-islohiy harakat hisoblanadi.
Manba va metod
Tadqiqotda 14 ta gazeta va jurnalning to‘liq raqamli arxivi tahlil qilindi.2
«Ma’naviy yangilanish»: kalit so‘zlar
Maorif, taraqqiy, ulum, axloq, hijrat, vatan, millat.3
«Millat o‘zining kelajagini fanlar va ma’rifat orqali quradi»
Xulosa
Jadid matbuoti milliy ongning yangilanishiga jiddiy hissa qo‘shdi.
Izohlar
- 1Adeeb Khalid (1998) ishida jadidchilikning umumislom uyg‘onish konteksti tahlil qilingan.
- 2Korpus va metodologiya haqida qo‘shimcha materiallarda batafsil.
- 3«Taraqqiy» tushunchasi 1909-yilda 1 247 marta uchragan.
- 4Bu Fitratning «Hind sayyohi»da yaqqol ko‘rinadi.
Adabiyotlar ro‘yxati
- [1]Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform. — Berkeley: UC Press, 1998.doi:10.1525/9780520921306
- [2]Qosimov B. Milliy uyg‘onish davri. — Toshkent: Ma’naviyat, 2002.
- [3]Behbudiy M. Tanlangan asarlar. — Toshkent: Ma’naviyat, 1997.
Tashakkurnoma
Tadqiqot O‘zR Innovatsion rivojlanish vazirligi grant doirasida (loyiha N° A1-FQT-2024-117) qisman moliyalashtirilgan.
Manfaatlar to‘qnashuvi
Mualliflar tomonidan manfaatlar to‘qnashuvi mavjudligi xabar qilinmagan.